Saopštenje za javnost
Prvi rezultati projekta Evropske unije za osnivanje Regionalnog centra kulturne baštine Senjskog rudnika
Senjski Rudnik – od rudnika uglja do eko-muzeja
Ideje za promociju i obnavljanje
kulturne i prirodne baštine lokaliteta rezultat petodnevnog studentskog kampa
Kako da rudarsko mesto Senjski Rudnik, nakon 160 godina duge tradicije eksploatacije uglja, preraste u jednu od glavnih turističkih lokacija Srbije? Koliko je star najstariji aktivni rudarski lift u regionu? Šta turisti zapravo traže i kako im lokalna zajednica to može pružiti? Ovo su samo neka od pitanja koja su se čula poslednjih nekoliko dana u Senjskom Rudniku.
Tokom petodnevnog studentskog kampa u Senjskom Rudniku, grupa od 16 studenata Beogradskog univerziteta, različitih disciplina povezanih sa oblašću očuvanja kulturne baštine, razvijala je zajedno sa lokalnim stanovništvom ideje za promociju i obnavljanje kulturnog i prirodnog nasleđa ovog lokaliteta.
Kao kolevka industrijalizacije i prvog modernog rudnika uglja u Srbiji, Senjski Rudnik je mesto izuzetnog značaja i potencijala. Lepota prirodnog okruženja, bogatog žargona i nematerijalnog nasleđa daju dodatnu vrednost lokalitetu. Sve u svemu, rudnik uglja Senjski Rudnik je atraktivna lokacija za buduću turističku atrakciju.
Projekat „Senjski Rudnik – Regionalni centar kulturne bastine“ koji se finansira iz donacije Evropske unije, prvi je projekat u regionu Zapadnog Balkana koji se bavi rehabilitacijom industrijskog nasleđa i problemom stagnacije sa kojim se suočavaju industrijska naselja, tako što postoji preporuka evropskih stručnjaka iz ove oblasti, ali i namera Ministarstva kulture i informisanja, Opštine Despotovac i RMU Rembas, da se Senjski Rudnik kao prvo mesto ovog tipa u Srbiji uvrsti u Rutu evropskog industrijskog nasleđa.
Francisko Montanjes, tim lider projekta opisao je ovaj projekat rečima: „Ljudi koji žive od, sa i oko rudnika uglja u samom su centru projekta. Naš cilj je da zajedno sa njima obnovimo područje Senjskog Rudnika kroz razvoj lokaliteta, od rudnika uglja do turističke atrakcije. Za to je potrebno preduzeti konkretne korake:
otvaranje eko-muzeja i lokaliteta industrijskog nasleđa;
pružanje mogućnosti zapošljavanja lokalnom stanovništvu, obuku u veštinama upravljanja kulturnom baštinom, u kulturnom turizmu, marketingu, tradicionalnom građevinarstvu, itd;
uspostavljanje regionalnog centra za dugoročno upravljanje kulturnom baštinom; i
stvaranje uspešne destinacije za posetioce kroz povezivanje sa drugim lokalitetima kulturne baštine u regionu.”
Predeo Senjskog Rudnika je brdovit i iznenađujuće netaknut. U ovom području se nalaze i dva srednjevekovna manastira – Ravanica i Manasija – koji su proglašeni kulturnim spomenicima izuzetnog značaja. Ovde se nalaze i druge potencijalne turističke atrakcije poput pećina (Resavska pećina je jedna od najpopularnijih turističkih atrakcija u Srbiji sa oko 80.000 posetilaca godišnje), vodopada, ski centara i sportova poput trekinga, planinskog biciklizma, i sl.
U skladu sa planovima za budući eko muzej i Regionalni centar kulturne baštine u Senjskom Rudniku, studenti su predlagali ideje za četiri oblasti koje su označene kao glavne atrakcije: Aleksandrov Potkop, Centar za posetioce, Rudnik uglja i Naselje Senjski Rudnik.
S poštovanjem,
Ministarsvo kulture i informisanja i Delegacija Evropske unije u Srbiji
Za dodatne informacije molimo Vas kontaktirajte Maju Stojanovic na: maja.stojanovic@pleon-olafmcateer.rs ili 064.64.111.24
Dodatne informacije
Sam rudnik okružen je starim, dobro očuvanim naseljem, tipičnim za industrijske zajednice 19-20. veka. Urbana infrastruktura (crkva, Sokolski dom, i sl) ukazuju na bogat društveni život, tehnološke transformacije i ekonomske promene.
Grad se razvio oko dva istorijski važna mesta:
Aleksandrovog Potkopa (1853) prvog potkopa u istoriji rudarstva u Srbiji, i
Glavnog Potkopa (1927), koji je opremljen jedinstvenim i izuzetno čuvanim liftom i parnom mašinom proizvedenim u 19. veku u Austriji.
Glavni potkop je još uvek u funkciji i koristi se za svakodnevne aktivnosti rudnika.
Senjski Rudnik – projekat i studentski kamp
Cilj projekta „Senjski Rudnik – Regionalni centar kulturne bastine“ je revitalizacija čitave zajednice kroz pružanje mogućnosti za održivi razvoj, kao i dodavanje novih turističkih atrakcija već bogatoj muzejskoj ponudi i prirodnim lepotama u Srbiji, te na taj način privlačenje turista koji žele da nauče više o istoriji i razvoju Srbije. Neke ideje mogu se preuzeti iz primera pojedinih evropskih zemalja, ali pre svega u saradnji sa lokalnom
zajednicom i njihovim potrebama.
Studentski kamp
Studenti, različitih disciplina povezananih sa oblašću očuvanja kulturne baštine, zajedno sa lokalnim stanovništvom, a u trajanju od jedne radne nedelje u Senjskom Rudniku, razvijali su ideje za promociju i rehabilitaciju kulturnog i prirodnog nasleđa ovog lokaliteta. Njihovi rezultati i ideje predstavljeni su u samom Senjskom Rudniku, a plan je da to bude učinjeno i u okolnim opštinama (Ćuprija, Paraćin, Jagodina), zatim Kragujevcu i Beogradu.
Ideje koje su studenati predložili u okviru kampa, biće korišćene za dalji rad radnih grupa projekta, lokalne zajednice i eksperata uključenih u proces regeneracije Senjskog Rudnika.
Učesnici:
• Studenti arhitekture i urbanizma
• Studenti antropologije i sociologije, istorije umetnosti i muzeologije
• Studenti turizma
• lokalni učesnici
1. Aleksandrov Potkop
Ovaj lokalitet uključuje malu administrativnu zgradu, mašinsku radionicu, kovačnicu i otvoreni prostor. U poslovnom planu razvijenom za Senjski Rudnik, radionica i kovačnica su predložene kao glavni izložebni prostor, dok se otvoreni prostor može koristiti za izložbe i organizovanje javnih događaja. Mala administrativna zgrada predložena je za simbol Senjskog Rudnika.
Trenutno, na ovom lokalitetu se sprovode građevinski radovi.
2. Centar za posetioce
Zgrada bivšeg Muzeja ugljarstva predložena je za budući Centar za posetioce, dok je restoran Proleće predložen za zgradu uslužnih delatnosti (kafe bar, prodavnice, toaleti). Centar za posetioce eko-muzeja obezbeđviaće informacije ne samo o eko-muzeju, već i o atrakcijama u okruženju, uključujući rute kulturnih sadržaja, biciklističke i pešačke staze, restorane i smeštajne kapacitete. Takođe, moguće je i sprovoditi prezentacije sadržaja kulturne baštine iz okruženja, uključujući spomenike kulture, lokalitete industrijskog nasleđa, prirodne predele i nematerijalno nasleđe (tradicija, običaji, gastronomija...). Predloženo je da se tradicionalna hrana iz okruženja služi u kafe barovima i restoranima.
3. Rudnik uglja
Rudnik uglja trenutno je aktivan, i poseduje ograničene kapacitete za vođenje posetilaca, posebno kroz potkope i galerije. Veliki broj industrijskih mašina i opreme nalazi se i na površini zemlje, a poseban akcenat je na parnom liftu koji je i danas u funkciji. Jedan od predloga plana budućeg ekomuzeja jeste formiranje Muzeja industrijske revolucije. Nedavno je predloženo i sprovođenje audio-vizuelene prezentacije samog rudnika u glavnoj administrativnoj zgradi kompanije Rembas, koja će postati glavna tačka za prijem posetilaca u potkop
4. Kruzna tura
Naselje Senjski Rudnik okružuje glavni potkop rudnika uglja. Naselje sačinjavaju kuće, javne zgrade, škola, pošta, kulturni centar, crkva, ali i karakterističnosti kao što su libanski kedar i kuća u kojoj je sniman film „Petrijin Venac“- simbol teškog života rudarske zajednice.
Predloženo je da se razvije turistička ruta kroz Senjski Rudnik kako bi se ukazalo na specifičnosti rudarskog naselja.
Grad Senjski Rudnik nalazi se na reci Ravanici u Centralnoj Srbiji, oko 150km jugoistočno od Beograda i 120km severoistočno od Niša.
Pripada opštini Despotovac i nalazi se u Pomoravskom okrugu.
Pun naziv projekta je „Tehnička pomoć za osnivanje Regionalnog Centra kulturne baštine Senjskog rudnika“
Paralelno sa tehničkom pomoći, EU finansira i Rekonstrukciju i restauraciju objekta Aleksandrov Potkop, sto je trenutno u toku.
![](http://www.autentik.net/forum/slike/cuprija/senjski_rudnik/001.jpg)
![](http://www.autentik.net/forum/slike/cuprija/senjski_rudnik/002.jpg)
![](http://www.autentik.net/forum/slike/cuprija/senjski_rudnik/003.JPG)
![](http://www.autentik.net/forum/slike/cuprija/senjski_rudnik/004.jpg)
![](http://www.autentik.net/forum/slike/cuprija/senjski_rudnik/005.JPG)
![](http://www.autentik.net/forum/slike/cuprija/senjski_rudnik/006.jpg)
![](http://www.autentik.net/forum/slike/cuprija/senjski_rudnik/007.JPG)
![](http://www.autentik.net/forum/slike/cuprija/senjski_rudnik/008.jpg)
![](http://www.autentik.net/forum/slike/cuprija/senjski_rudnik/009.jpg)
![](http://www.autentik.net/forum/slike/cuprija/senjski_rudnik/010.jpg)
![](http://www.autentik.net/forum/slike/cuprija/senjski_rudnik/011.jpg)
![](http://www.autentik.net/forum/slike/cuprija/senjski_rudnik/012.jpg)
![](http://www.autentik.net/forum/slike/cuprija/senjski_rudnik/013.jpg)